Cứ đến giữa tháng 11, phòng nhân sự nơi tôi từng làm lại nhận một loạt câu hỏi giống nhau: "Em còn 5 ngày phép, không nghỉ thì có được quy ra tiền không?". Câu trả lời ngắn là: tùy trường hợp, và nhiều người đang hiểu sai. Luật chỉ bắt buộc trả tiền cho ngày phép chưa nghỉ trong một số tình huống nhất định. Phần còn lại phụ thuộc vào quy chế của công ty. Dưới đây là những gì bạn cần biết, dựa trên Bộ luật Lao động 2019 và văn bản hướng dẫn.
Mỗi năm được bao nhiêu ngày phép
Theo Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, người làm đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động được nghỉ hằng năm, hưởng nguyên lương, với số ngày tùy điều kiện làm việc.
| Đối tượng | Số ngày làm việc được nghỉ |
|---|---|
| Làm công việc trong điều kiện bình thường | 12 ngày |
| Người chưa thành niên, người khuyết tật, người làm nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm | 14 ngày |
| Người làm nghề đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm | 16 ngày |
Nếu làm chưa đủ 12 tháng, số ngày phép tính theo tỷ lệ số tháng đã làm. Công thức thường dùng là lấy số ngày phép cả năm chia 12, nhân với số tháng làm việc thực tế. Ví dụ một bạn mới ra trường vào làm từ tháng 3 và làm đến hết tháng 10, tức 8 tháng, thì có 12 chia 12 nhân 8 bằng 8 ngày phép. Thời gian thử việc được tính vào thời gian làm việc để tính phép nếu bạn tiếp tục làm cho công ty sau thử việc, điều mà bài kinh nghiệm thử việc cũng có nhắc.
Phép năm tăng theo thâm niên
Điều 114 Bộ luật Lao động 2019 quy định cứ đủ 5 năm làm việc cho một người sử dụng lao động thì số ngày nghỉ hằng năm tăng thêm 1 ngày. Như vậy, một người làm công việc bình thường đã gắn bó 6 năm có 12 cộng 1 bằng 13 ngày phép, gắn bó đủ 10 năm thì có 14 ngày.
Phép chưa nghỉ có chuyển sang năm sau được không
Luật giao cho người sử dụng lao động quy định lịch nghỉ hằng năm sau khi tham khảo ý kiến người lao động và phải thông báo trước. Người lao động có thể thỏa thuận với công ty để nghỉ thành nhiều lần, hoặc nghỉ gộp tối đa 3 năm một lần.
Điều này có nghĩa là việc dồn phép sang năm sau không tự động. Bạn cần có thỏa thuận, hoặc quy chế công ty cho phép. Có nơi cho chuyển phép còn lại sang quý 1 năm sau, có nơi yêu cầu dùng hết trong năm. Muốn biết chính xác, hãy đọc nội quy lao động, quy chế nhân sự hoặc hỏi thẳng phòng nhân sự, và nên xin xác nhận bằng email.
Khi nào được trả tiền cho ngày phép chưa nghỉ
Khoản 3 Điều 113 quy định: người lao động thôi việc, bị mất việc làm mà chưa nghỉ hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm thì được người sử dụng lao động thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ. Đây là trường hợp bắt buộc.
Còn nếu bạn vẫn tiếp tục làm việc, luật hiện hành không buộc công ty quy đổi phép còn lại ra tiền vào cuối năm. Bộ luật Lao động 2012 trước đây có thêm trường hợp "vì các lý do khác", nhưng bộ luật 2019 đã bỏ cụm này. Vì vậy, khoản tiền phép cuối năm nếu có là do quy chế, thỏa ước lao động tập thể hoặc chính sách phúc lợi riêng của doanh nghiệp. Khi so sánh các lời mời làm việc, chính sách phép năm là một trong những khoản nên hỏi, giống như các phúc lợi khác trong bài phúc lợi người lao động 2026.
Công thức tính tiền phép chưa nghỉ và hai ví dụ
Theo khoản 3 Điều 67 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, tiền lương làm căn cứ trả cho ngày chưa nghỉ là tiền lương theo hợp đồng lao động của tháng trước liền kề tháng người lao động thôi việc, bị mất việc làm. Cách tính phổ biến như sau.
Ví dụ 1: Nhân viên văn phòng nghỉ việc
Chị Lan làm công việc bình thường được 3 năm, có 12 ngày phép, đã nghỉ 8 ngày, còn 4 ngày. Chị thôi việc, lương theo hợp đồng của tháng trước liền kề là 10.000.000 đồng, công ty làm từ thứ Hai đến thứ Sáu nên tháng đó có 22 ngày làm việc bình thường. Tiền phép được nhận: 10.000.000 chia 22, được khoảng 454.545 đồng một ngày, nhân 4 ngày, ra khoảng 1.818.182 đồng.
Ví dụ 2: Người mới đi làm chưa đủ năm
Bạn Minh vào làm từ đầu tháng 3, nghỉ việc cuối tháng 10, tức làm 8 tháng nên có 8 ngày phép, đã nghỉ 3 ngày, còn 5 ngày. Lương hợp đồng tháng 9 là 8.500.000 đồng, công ty làm cả thứ Bảy nên tháng đó có 26 ngày làm việc. Tiền phép: 8.500.000 chia 26, khoảng 326.923 đồng một ngày, nhân 5 ngày, ra khoảng 1.634.615 đồng.
Lưu ý các con số lương ở trên chỉ là giả định để minh họa cách tính. Khi tự tính, bạn nên hỏi phòng nhân sự những khoản nào trong hợp đồng được đưa vào lương làm căn cứ, và tách rõ với các khoản thưởng, hỗ trợ khác như cách phân biệt trong bài lương cứng và tổng thu nhập.
Tiền phép chưa nghỉ có tính thuế thu nhập cá nhân không
Trước đây, khoản tiền này được tính vào thu nhập chịu thuế như tiền lương thông thường. Từ năm 2026 đã có thay đổi. Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, tại khoản 8 Điều 4 đưa khoản tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định của pháp luật vào nhóm thu nhập được miễn thuế. Luật có hiệu lực từ 1/7/2026, nhưng phần thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Cụm từ "theo quy định của pháp luật" là điểm cần chú ý. Khoản trả cho ngày phép chưa nghỉ khi thôi việc rõ ràng thuộc trường hợp luật quy định. Còn khoản công ty tự trả theo chính sách riêng có được miễn hay không, bạn nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý để được hướng dẫn cụ thể, vì cách áp dụng có thể còn được giải thích thêm.
Nên làm gì trước 31/12
- Kiểm tra số ngày phép còn lại trên hệ thống chấm công hoặc hỏi nhân sự, đối chiếu với số bạn tự ghi.
- Đọc quy chế: phép còn lại có được chuyển sang năm sau, có được quy đổi tiền hay sẽ mất.
- Nếu định nghỉ, đăng ký lịch sớm, tránh dồn vào tuần cuối năm khi nhiều người cùng xin nghỉ.
- Nếu định nghỉ việc sau Tết, ghi lại số phép còn lại để đối chiếu khi chốt sổ.
- Lưu email xác nhận về phép và các khoản thanh toán, phòng khi có chênh lệch.
Câu hỏi thường gặp
Công ty bắt dùng hết phép trước ngày nghỉ việc có đúng không?
Công ty có quyền sắp xếp lịch nghỉ sau khi tham khảo ý kiến người lao động, và hai bên có thể thỏa thuận dùng phép trước khi nghỉ. Nhưng nếu đến ngày thôi việc mà vẫn còn phép chưa nghỉ, công ty phải thanh toán tiền cho những ngày đó theo khoản 3 Điều 113.
Nghỉ việc giữa tháng thì lấy lương tháng nào để tính?
Theo Nghị định 145/2020, căn cứ là tiền lương theo hợp đồng của tháng trước liền kề tháng bạn thôi việc. Ví dụ bạn nghỉ ngày 15/12 thì lấy lương hợp đồng của tháng 11.
Thời gian thử việc có được tính phép năm không?
Có, nếu sau thử việc bạn tiếp tục làm cho công ty đó. Nếu thử việc không đạt và nghỉ luôn, cách tính sẽ khác, bạn nên hỏi lại nhân sự.
Không nghỉ phép và cũng không được trả tiền thì có thiệt không?
Nếu vẫn tiếp tục làm việc và quy chế không cho chuyển phép hay quy đổi, phần phép đó có thể mất. Vì vậy cách an toàn nhất là chủ động lên lịch nghỉ ngay từ đầu năm.
Lời kết
Phép năm là quyền lợi, nhưng chỉ có giá trị khi bạn biết dùng đúng lúc. Hãy kiểm tra số phép, đọc quy chế và lên lịch nghỉ trước khi năm cũ khép lại. Nếu sắp chuyển việc, lưu bài phép năm chưa nghỉ hết và cách tính tiền này để đối chiếu khi nhận khoản thanh toán cuối cùng. Thông tin trong bài mang tính tham khảo, với trường hợp cụ thể bạn nên đối chiếu văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan lao động địa phương.