Hai bạn cùng khóa nhận offer cùng mức 20 triệu đồng một tháng. Một người có hợp đồng ghi trọn 20 triệu là lương. Người kia có hợp đồng ghi 16,5 triệu lương cộng tiền ăn trưa, điện thoại và xăng xe. Cuối tháng, số tiền về tài khoản của hai người lệch nhau vài trăm nghìn, và vài năm sau, khi nghỉ thai sản hay mất việc, khoản trợ cấp họ nhận cũng khác nhau. Chuyện nằm ở chỗ mỗi khoản phụ cấp được tính thuế và bảo hiểm theo cách riêng.
Bài này đi vào cách tính thuế và bảo hiểm cho từng khoản phụ cấp. Nếu bạn muốn nhìn tổng quan các loại phúc lợi doanh nghiệp hay có, hãy đọc bài phúc lợi người lao động cần biết khi nhận việc.
Hai câu hỏi khác nhau: thuế và bảo hiểm
Mỗi khoản phụ cấp cần được xem qua hai lăng kính tách biệt. Thuế thu nhập cá nhân xét khoản đó có bị tính vào thu nhập chịu thuế hay không, theo pháp luật thuế. Bảo hiểm xã hội xét khoản đó có nằm trong tiền lương làm căn cứ đóng hay không, theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP. Một khoản có thể không tính thuế nhưng vẫn phải đóng bảo hiểm, hoặc ngược lại.
Về bảo hiểm, Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và khoản 1 Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP xác định tiền lương đóng gồm mức lương theo công việc, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác có mức tiền cụ thể, được thỏa thuận trong hợp đồng và trả thường xuyên, ổn định mỗi kỳ lương. Các khoản mang tính hỗ trợ, phúc lợi như tiền ăn giữa ca, hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, nhà ở, giữ trẻ, nuôi con nhỏ thường không tính đóng nếu được ghi riêng.
Bảng các khoản phụ cấp thường gặp
Tiền ăn giữa ca, ăn trưa
Từ ngày 1/7/2026, theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, tiền ăn giữa ca chi bằng tiền không quá 1,2 triệu đồng mỗi người mỗi tháng không tính vào thu nhập chịu thuế, phần vượt mới bị tính. Trước đó nhiều doanh nghiệp áp mức 730.000 đồng. Nếu công ty tự nấu hoặc mua suất ăn cho nhân viên, cách xác định có khác, bạn nên hỏi kế toán.
Trang phục
Hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC cho phép khoản chi trang phục bằng tiền không quá 5 triệu đồng mỗi người mỗi năm không tính thuế, chi bằng hiện vật như đồng phục thì không tính. Văn bản hướng dẫn thuế đã thay đổi từ giữa năm 2026, nên hãy hỏi lại kế toán xem mức này còn áp dụng hay đã được điều chỉnh.
Điện thoại, công tác phí
Tiền điện thoại khoán theo quy chế công ty không tính thuế trong phạm vi mức khoán, phần chi vượt khoán bị tính. Công tác phí như tiền tàu xe, lưu trú khi đi công tác không tính thuế nếu chi đúng mục đích, đúng quy chế và có chứng từ.
Xăng xe, thưởng
Phụ cấp xăng xe trả bằng tiền cố định hằng tháng cho việc đi làm thường bị tính thuế, khác với xe đưa đón tập thể do công ty tổ chức. Tiền thưởng là thu nhập chịu thuế, nhưng không nằm trong tiền lương đóng bảo hiểm. Riêng phần tiền lương làm đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn mức ban ngày là khoản được miễn thuế.
Khoản nào có mức trần
- Tiền ăn giữa ca chi bằng tiền: 1,2 triệu đồng mỗi tháng từ 1/7/2026.
- Trang phục bằng tiền: theo hướng dẫn cũ là 5 triệu đồng mỗi năm, cần kiểm tra lại mức hiện hành.
- Điện thoại, văn phòng phẩm: theo mức khoán trong quy chế của công ty.
- Công tác phí: không có con số trần chung, phụ thuộc quy chế và chứng từ.
Với bảo hiểm, không có mức trần cho từng khoản phụ cấp. Điều quyết định là bản chất của khoản đó. Nếu một khoản gọi là hỗ trợ nhưng trả cố định, đều đặn như lương, cơ quan bảo hiểm có thể xem là khoản bổ sung phải đóng.
Ví dụ so sánh hai cách chia lương
Giả sử tổng thu nhập là 20 triệu đồng mỗi tháng. Cách A ghi toàn bộ là lương. Cách B ghi 16,5 triệu lương, cộng 1,2 triệu tiền ăn giữa ca, 500.000 đồng điện thoại khoán và 1,8 triệu xăng xe, đều ghi riêng là khoản hỗ trợ. Người lao động đóng 10,5% gồm bảo hiểm xã hội 8%, bảo hiểm y tế 1,5% và bảo hiểm thất nghiệp 1%. Các con số dưới đây chỉ để minh họa.
Ở cách B, bạn đóng bảo hiểm ít hơn 367.500 đồng mỗi tháng và thu nhập còn lại sau khi trừ bảo hiểm để tính thuế thấp hơn 1.332.500 đồng. Tiền ăn và tiền điện thoại khoán không tính thuế, nhưng xăng xe vẫn bị tính. Số thuế thật còn phụ thuộc giảm trừ gia cảnh và biểu thuế áp dụng cho bạn.
Đổi lại, cách B có cái giá dài hạn: các chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp và lương hưu được tính trên mức lương đóng bảo hiểm thấp hơn. Đây là lý do bạn nên nhìn cả lương cứng lẫn tổng thu nhập chứ không chỉ con số về tài khoản mỗi tháng.
Lưu ý khi ký hợp đồng
- Đọc kỹ dòng lương ghi trong hợp đồng, đó là căn cứ chính cho bảo hiểm và nhiều quyền lợi khác.
- Hỏi rõ từng khoản phụ cấp: tên gọi, mức tiền, có điều kiện gì, có tính bảo hiểm không.
- Hỏi khoản phụ cấp có bị trừ khi nghỉ phép, nghỉ ốm hay không.
- Xin quy chế lương thưởng, quy chế công tác phí nếu công ty có.
- Cân nhắc kế hoạch cá nhân: sắp sinh con, dự định nghỉ học thêm thì mức đóng bảo hiểm càng quan trọng.
Khi xem xét offer, bạn cũng có thể so sánh với những phúc lợi người lao động đang quan tâm nhất để biết mình nên đàm phán thêm khoản nào.
Câu hỏi thường gặp
Phụ cấp ăn trưa có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Thông thường không, nếu được ghi riêng là khoản hỗ trợ tiền ăn giữa ca chứ không gộp vào lương.
Công ty chi tiền ăn 1,5 triệu thì bị tính thuế bao nhiêu?
Từ 1/7/2026, phần vượt 1,2 triệu, tức 300.000 đồng, được cộng vào thu nhập chịu thuế của tháng đó.
Có nên đề nghị công ty chuyển bớt lương sang phụ cấp?
Chỉ nên cân nhắc khi hiểu rõ đánh đổi. Bạn được thêm tiền mặt trước mắt nhưng quyền lợi bảo hiểm sau này thấp hơn. Người sắp sinh con hoặc làm lâu dài thường nên giữ mức lương đóng bảo hiểm sát thu nhập thật.
Lời kết
Không có cách chia lương nào đúng cho mọi người. Điều quan trọng là bạn hiểu từng khoản trong hợp đồng được tính thuế và bảo hiểm ra sao để tự chọn. Quy định thuế vừa thay đổi từ giữa năm 2026, nên hãy kiểm tra với kế toán hoặc cơ quan thuế khi có điểm chưa rõ. Lưu bài phụ cấp không tính thuế thu nhập cá nhân để đối chiếu khi đọc hợp đồng mới.