Mỗi lần có số liệu thu nhập mới, tôi lại nhận được những tin nhắn kiểu: "Em lương 7 triệu, vậy là em thấp hơn mặt bằng chung à?". Câu hỏi đó hợp lý, nhưng cách so thì thường chưa đúng. Con số 9,2 triệu đồng của quý III/2026 rất hữu ích, với điều kiện bạn hiểu nó được tính từ ai và không nên đem nó ra so với cái gì. Bài này đọc kỹ từng con số trong thông cáo của Cục Thống kê, rồi chỉ cho bạn cách đặt mức lương của mình vào đúng chỗ.
Các con số chính trong thông cáo quý III/2026
Theo thông cáo báo chí về tình hình lao động việc làm quý III và 9 tháng năm 2026 do Cục Thống kê công bố ngày 3/10/2026, cũng được Vietnamplus đưa tin cùng ngày, thu nhập bình quân của người lao động trong quý III là 9,2 triệu đồng mỗi tháng. Mức này cao hơn quý II khoảng 215,5 nghìn đồng và cao hơn cùng kỳ năm 2025 khoảng 823,8 nghìn đồng, tức tăng 9,9%.
| Nhóm | Thu nhập bình quân tháng | Kỳ số liệu |
|---|---|---|
| Chung cả nước | 9,2 triệu đồng | Quý III/2026 |
| Chung cả nước | 9,1 triệu đồng | 9 tháng 2026 |
| Lao động nam | 10,2 triệu đồng | 9 tháng 2026 |
| Lao động nữ | 7,8 triệu đồng | 9 tháng 2026 |
| Khu vực thành thị | 10,7 triệu đồng | 9 tháng 2026 |
| Khu vực nông thôn | 8,0 triệu đồng | 9 tháng 2026 |
| Lao động làm công hưởng lương | 10,1 triệu đồng | 9 tháng 2026 |
Một lưu ý nhỏ nhưng quan trọng: số chia theo giới tính và thành thị, nông thôn là số bình quân 9 tháng, không phải riêng quý III. Thông cáo cũng không công bố thu nhập theo từng ngành nghề, vì vậy bài này không suy ra mức lương của ngành nào cả.
Số trung bình là gì và vì sao nhiều người thấy mình thấp hơn
Thu nhập bình quân được tính bằng cách cộng thu nhập của mọi người trong nhóm rồi chia cho số người. Cách tính này có một đặc điểm: chỉ cần một phần nhỏ người có thu nhập rất cao là đủ kéo con số trung bình lên. Trong khi đó, số đông người đi làm lại nằm ở khoảng thấp và giữa. Vì vậy, việc bạn thấy lương mình thấp hơn 9,2 triệu không có nghĩa là bạn nằm ở nhóm cuối.
Con số này cũng gộp mọi người, từ người mới đi làm vài tháng đến người có hai mươi năm kinh nghiệm. Một sinh viên vừa tốt nghiệp đem lương thử việc ra so với trung bình của cả nền kinh tế thì gần như chắc chắn sẽ thấy hụt. So như vậy chỉ làm bạn nản chứ không giúp bạn quyết định điều gì.
Còn một chuyện nữa: lương cao hơn chưa chắc đã sống dễ hơn, vì chi phí nhà ở, đi lại ở mỗi nơi rất khác nhau. Tôi đã phân tích chuyện này kỹ hơn trong bài vì sao lương không thấp mà vẫn không đủ sống.
Chênh lệch nam nữ và thành thị nông thôn
Lấy số bình quân 9 tháng, lao động nam có thu nhập 10,2 triệu, lao động nữ 7,8 triệu. Khoảng cách là 2,4 triệu đồng, tức thu nhập của nam cao hơn nữ khoảng 30,8%. Giữa thành thị và nông thôn, khoảng cách là 2,7 triệu đồng, thành thị cao hơn khoảng 33,7%.
Thông cáo không giải thích nguyên nhân của các khoảng cách này. Theo những gì tôi quan sát khi làm tuyển dụng, chênh lệch thường đến từ cơ cấu công việc: nhóm nào làm nhiều hơn ở những ngành, vị trí trả cao hơn thì trung bình của nhóm đó cao hơn. Đây là nhận xét từ kinh nghiệm, bạn nên xem như một gợi ý để suy nghĩ chứ không phải kết luận thống kê.
Lao động hưởng lương khác thu nhập chung ra sao
Thông cáo tách riêng nhóm lao động làm công hưởng lương, tức những người làm thuê cho doanh nghiệp, cơ quan, hộ kinh doanh và nhận tiền công. Nhóm này có thu nhập bình quân 9 tháng là 10,1 triệu đồng, tăng 7,9% so với cùng kỳ, cao hơn mức chung 9,1 triệu khoảng 1,0 triệu đồng.
Thu nhập chung còn gồm cả người tự làm, người làm nông nghiệp, buôn bán nhỏ, nên thấp hơn. Trong nhóm hưởng lương, khoảng cách nam nữ chỉ còn khoảng 1,0 triệu đồng (10,6 so với 9,6 triệu), khoảng cách thành thị nông thôn khoảng 2,0 triệu đồng (11,2 so với 9,2 triệu). Nếu bạn đang đi làm thuê, đây mới là con số gần với hoàn cảnh của bạn hơn.
Cách so lương của mình đúng cách
- Quy đổi về cùng một thước đo. Cộng lương cơ bản, phụ cấp cố định và phần thưởng chia đều theo tháng. Đừng so lương cơ bản của bạn với tổng thu nhập của người khác.
- Chọn đúng nhóm để so. Một kế toán mới ra trường ở tỉnh nên so với kế toán mới ra trường ở tỉnh, không so với trưởng phòng tài chính ở Hà Nội. Ba yếu tố cần khớp là nghề, vùng và số năm kinh nghiệm.
- Tìm thông tin từ nhiều phía. Đọc khoảng mười tin tuyển dụng cùng vị trí có ghi mức lương, hỏi anh chị khóa trên, xem thêm khảo sát lương của các đơn vị tuyển dụng có ghi rõ phương pháp.
- Đặt mục tiêu 12 tháng. Thay vì chỉ thấy mình thấp, hãy chọn một kỹ năng, một chứng chỉ hoặc một kết quả công việc đo được để đem ra đàm phán ở lần xét lương tới.
Nếu bạn muốn biết các nhóm ngành đang được trả ra sao theo các khảo sát tuyển dụng, có thể tham khảo bài mức lương trung bình theo ngành năm 2026, nhớ đọc kỹ nguồn của từng con số.
Vì sao có bằng cấp nghề nghiệp giúp thu nhập ổn định hơn
Cũng theo thông cáo của Cục Thống kê, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ trong quý III/2026 là 30,4%, tăng 0,6 điểm phần trăm so với quý trước. Nói cách khác, cứ khoảng 10 người có việc làm thì chỉ chừng 3 người có bằng hoặc chứng chỉ được công nhận.
Theo kinh nghiệm của tôi, tấm bằng nghề hay chứng chỉ không tự động làm lương tăng, nhưng nó mở ra những công việc có hợp đồng, có bảo hiểm, có thang lương rõ ràng. Người thợ điện có chứng chỉ, người điều dưỡng có giấy phép hành nghề, người kế toán có chứng chỉ chuyên môn thường được nhà tuyển dụng tin hơn ngay từ vòng hồ sơ. Vì vậy, bạn trẻ nào chưa có bằng nên tính đến một khóa nghề ngắn hạn có cấp chứng chỉ.
Bức tranh việc làm của người trẻ trong cùng kỳ số liệu, từ tỷ lệ thất nghiệp đến số thanh niên không đi học cũng không đi làm, có trong bài thất nghiệp thanh niên quý III.
Câu hỏi thường gặp
Thu nhập bình quân quý III/2026 là bao nhiêu?
Theo Cục Thống kê, thu nhập bình quân của người lao động trong quý III/2026 là 9,2 triệu đồng mỗi tháng, tăng 9,9% so với quý III/2025. Bình quân 9 tháng đầu năm là 9,1 triệu đồng.
Lương 7 triệu ở thành phố có phải là thấp?
Còn tùy vị trí và kinh nghiệm. Với người mới ra trường ở một số nghề, mức này có thể là bình thường, với người đã làm vài năm thì có thể cần xem lại. Hãy so với tin tuyển dụng cùng vị trí, cùng thành phố, cùng số năm kinh nghiệm trước khi kết luận.
Có số liệu thu nhập theo từng ngành không?
Thông cáo quý III/2026 mà bài này sử dụng không công bố thu nhập theo từng ngành. Nếu gặp con số lương theo ngành ở đâu đó, hãy xem nguồn là khảo sát nào, làm với bao nhiêu người và vào thời điểm nào.
Lời kết
Con số 9,2 triệu không phải thước đo thành công của riêng bạn. Nó cho biết thu nhập chung đang tăng, khoảng cách giữa các nhóm còn lớn và người có bằng nghề vẫn là số ít. Dùng nó như một tấm bản đồ: biết mình đứng ở đâu, so với đúng nhóm, rồi chọn bước đi tiếp. Khi có số liệu quý mới, hãy mở lại bài thu nhập bình quân người lao động quý 3 để đối chiếu với tiến bộ của chính mình.