Mỗi năm, cứ khoảng giữa tháng Chạp là điện thoại tôi lại nhận vài tin nhắn giống nhau: "Anh ơi, em muốn đi làm Tết kiếm thêm, nên làm gì?". Câu trả lời của tôi luôn bắt đầu bằng một câu hỏi ngược lại: em rảnh từ ngày nào đến ngày nào, và em cần tiền hay cần kinh nghiệm? Việc thời vụ Tết khác hẳn việc làm thêm quanh năm. Nó ngắn, gấp, nhiều ca dồn dập trong vài tuần, và cũng là mùa kẻ gian hoạt động mạnh nhất. Năm nay mùng 1 Tết Đinh Mùi rơi vào thứ Bảy 6/2/2027, tức tháng Chạp bắt đầu từ 8/1/2027. Bạn còn đủ thời gian để chọn kỹ thay vì vội nhận việc đầu tiên thấy trên mạng.
Nhóm việc thời vụ Tết thường cần người
Dự báo của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội trước Tết vừa rồi và số liệu TP.HCM các mùa Tết trước cùng cho thấy nhu cầu dồn vào thương mại, dịch vụ, kho vận và giao hàng. Lao động phổ thông chiếm phần đáng kể, chủ yếu đóng gói, giao hàng và bảo vệ. Dưới đây là những nhóm việc bạn sẽ gặp nhiều nhất:
- Bán hàng, thu ngân, sắp xếp quầy ở siêu thị và cửa hàng: khách đông từ đầu tháng Chạp, cần người đứng quầy bánh kẹo, giỏ quà, xếp hàng lên kệ ca tối.
- Đóng gói, soạn đơn trong kho: đơn thương mại điện tử và hàng biếu Tết tăng mạnh, kho cần người dán nhãn, kiểm đếm, đóng thùng theo ca.
- Giao hàng: bưu cục và các hãng vận chuyển tuyển thêm người có xe máy, quen đường.
- Phục vụ nhà hàng, tiệc tất niên: cuối năm dày tiệc công ty, cần phục vụ bàn, rửa bát, tiếp đón theo ca tối.
- Gói quà, làm giỏ quà, tháp bánh kẹo: việc tỉ mỉ, hợp với người khéo tay, thường làm tại cửa hàng hoặc xưởng nhỏ.
- Dịch vụ ngắn ngày: dọn dẹp nhà cửa, hỗ trợ chụp ảnh, bán đồ trang trí Tết.
Nếu bạn chưa đi làm thêm bao giờ, hãy đọc trước kinh nghiệm tìm việc làm thêm hợp lịch, an toàn để có nền chung, rồi quay lại phần riêng cho Tết dưới đây.
Thời điểm tuyển rộ và cách bám lịch
Theo ghi nhận của các mùa trước, mỗi nhóm việc bắt đầu tuyển ở một thời điểm khác nhau. Việc dịch vụ như chụp ảnh, trang điểm, làm móng bắt đầu từ cuối tháng 11 âm lịch. Việc gói quà, bán hàng và giao hàng tăng mạnh từ đầu tháng Chạp. Các kho lớn thường chốt người sớm hơn vì cần đào tạo và xếp ca. Quy ra lịch dương năm nay:
Lời khuyên của tôi: ai nghỉ học sớm thì nộp hồ sơ kho và siêu thị ngay trong tháng 11. Ai chỉ rảnh sát Tết thì nhắm việc gói quà, phục vụ tiệc và giao hàng, nơi nhu cầu tăng gấp vào hai tuần cuối.
Cách tính lương theo giờ, theo ca
Tôi không đưa con số cụ thể ở đây vì mỗi nơi, mỗi tỉnh trả khác nhau và báo chí mùa trước cũng chỉ nói chung là thu nhập cao hơn ngày thường. Điều quan trọng là bạn hiểu cách tính để tự so sánh:
- Theo giờ: tiền nhận bằng đơn giá giờ nhân số giờ làm thực tế. Hỏi rõ có làm tròn giờ không, đi muộn 10 phút bị trừ thế nào.
- Theo ca: mỗi ca một mức cố định, thường 4 đến 8 tiếng. Hỏi ca kéo dài thêm thì tính sao, vì cận Tết rất hay tan muộn.
- Theo sản phẩm hoặc đơn: giao hàng, gói quà hay tính theo đơn. Hỏi đơn giá, đơn hoàn có được tính không, ai chịu phí xăng.
- Thưởng chuyên cần: nhiều nơi giữ lại một khoản để thưởng cho người làm đủ đến ngày cuối. Hỏi điều kiện cụ thể, ghi lại bằng tin nhắn.
Đơn giá theo giờ không được thấp hơn mức lương tối thiểu giờ theo vùng do Chính phủ công bố. Nếu được nhờ làm vào chính những ngày nghỉ Tết theo luật, tiền lương làm thêm ít nhất bằng 300% theo Điều 98 Bộ luật Lao động 2019. Khi so hai lời mời, hãy quy hết về tiền một giờ thực làm, trừ thời gian chờ và tiền đi lại.
Hợp đồng thời vụ và quyền lợi của bạn
Bộ luật Lao động 2019 không còn tên gọi "hợp đồng mùa vụ" như trước. Việc Tết thường là hợp đồng xác định thời hạn ngắn. Với việc dưới 1 tháng, hai bên có thể thỏa thuận bằng lời nói, nhưng bạn vẫn nên có tin nhắn hoặc giấy ghi rõ:
- Tên cơ sở, địa chỉ làm việc, người quản lý trực tiếp.
- Ngày bắt đầu, ngày kết thúc, giờ mỗi ca.
- Đơn giá, cách tính tăng ca, ngày trả lương.
- Các khoản trừ nếu có, ví dụ đồng phục, làm hỏng hàng.
Làm việc trong kho thì thêm chuyện an toàn: bê vác đúng tư thế, đi giày kín mũi, không trèo lên kệ cao. Bài kỹ năng làm việc trong kho hướng dẫn kỹ phần kiểm đếm và giữ an toàn, nên đọc trước buổi làm đầu tiên.
Tránh đặt cọc, giữ giấy tờ gốc
Mùa Tết là mùa tin tuyển dụng ảo nở rộ. Điều 17 Bộ luật Lao động 2019 cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động, và cấm buộc người lao động đặt tiền hay tài sản để bảo đảm thực hiện hợp đồng. Từ đó, bạn nhớ mấy nguyên tắc:
- Không nộp tiền cọc, phí hồ sơ, phí đồng phục trước khi đi làm.
- Không giao căn cước gốc, bằng cấp gốc. Chỉ đưa bản sao khi cần.
- Cảnh giác với việc "làm tại nhà, nhận đơn online, ứng tiền trước để nhận hoa hồng".
- Đến tận nơi làm việc trước khi nhận, xem có biển hiệu, có người quản lý thật không.
Nếu thấy lời mời quá hời so với công sức, hãy dừng lại và đối chiếu với các dấu hiệu trong bài nhận biết lừa đảo tuyển dụng.
Bảng chọn việc theo lịch học
Sinh viên hay hỏi nên chọn việc nào. Câu trả lời phụ thuộc vào khung giờ rảnh và việc bạn có xe hay không. Tôi tóm lại thành bảng dưới đây:
Một nguyên tắc nữa: đừng nhận hai việc chồng giờ. Bỏ ca giữa mùa cao điểm vừa mất thưởng chuyên cần vừa mất uy tín cho lần sau. Người làm Tết tốt thường được gọi lại ngay mùa hè hoặc giới thiệu sang vị trí lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Chưa đủ 18 tuổi có làm thời vụ Tết được không?
Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi vẫn được làm một số việc nhưng bị giới hạn giờ làm và loại công việc. Hãy nói rõ tuổi khi ứng tuyển và tránh các việc nặng, việc ca đêm.
Làm thời vụ vài tuần có được đóng bảo hiểm không?
Phụ thuộc thời hạn hợp đồng và cách cơ sở ký với bạn. Với việc ngắn vài tuần, nhiều nơi không đóng. Nếu hợp đồng từ đủ 1 tháng, hãy hỏi phòng nhân sự về nghĩa vụ đóng bảo hiểm.
Nên tìm việc Tết ở đâu cho an toàn?
Ưu tiên trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh, thành phố, trang tuyển dụng của chính siêu thị, chuỗi cửa hàng, hãng vận chuyển, hoặc người quen đã làm ở đó. Hạn chế nhóm mạng xã hội không rõ người đăng.
Làm đến 28 Tết có kịp về quê không?
Năm nay 28 tháng Chạp là ngày 4/2/2027. Nếu cần về quê xa, hãy thỏa thuận ngày nghỉ ngay khi nhận việc và đặt vé sớm.
Lời kết
Việc Tết ngắn nhưng dạy bạn nhiều thứ: đúng giờ, chịu áp lực đông khách, giữ hàng cẩn thận. Chọn việc khớp lịch, hỏi rõ lương trước khi làm và tuyệt đối không nộp tiền cọc. Lưu bài việc làm thời vụ Tết 2027 để đối chiếu khi bắt đầu nhận lời mời.