Kế toán là một trong số ít nghề mà ứng viên thường phải làm bài trước khi được ngồi nói chuyện. Tờ đề vài nghiệp vụ định khoản, một bảng Excel cần xử lý, đôi khi là bộ báo cáo cần đọc nhanh. Nhiều bạn mới ra trường học lý thuyết khá tốt nhưng vẫn lúng túng ở vòng này, vì đề thi ở công ty gắn với chứng từ thật và quy định đang áp dụng, không giống bài tập trên lớp. Bài viết dưới đây đi qua từng phần để bạn biết nên ôn gì và nói thế nào cho gọn.
Vòng kiểm tra nghiệp vụ thường có gì
Mỗi công ty ra đề một kiểu, nhưng phần lớn xoay quanh ba nhóm:
- Định khoản. Khoảng năm đến mười nghiệp vụ phát sinh trong tháng: mua hàng, bán hàng, trả lương, thu chi tiền, nộp thuế. Bạn ghi bút toán Nợ, Có và đôi khi tính số dư cuối kỳ.
- Đọc báo cáo. Được đưa một báo cáo kết quả kinh doanh hoặc báo cáo tình hình tài chính rút gọn, trả lời vài câu như doanh thu tăng hay giảm, khoản phải thu có bất thường không.
- Excel. Lọc dữ liệu, dùng hàm tìm kiếm như VLOOKUP hoặc XLOOKUP, hàm tổng có điều kiện SUMIFS, lập bảng tổng hợp bằng PivotTable để đối chiếu công nợ hay tổng hợp hóa đơn.
Nếu bạn muốn rà lại phần nền trước khi ôn đề, bài kỹ năng kế toán cơ bản tổng hợp những việc một kế toán viên mới cần làm được.
10 câu hỏi chuyên môn hay gặp
1. Mua hàng nhập kho, chưa thanh toán thì định khoản thế nào?
Nợ 156 theo giá chưa thuế, Nợ 133 phần thuế giá trị gia tăng được khấu trừ, Có 331 tổng số phải trả người bán. Nên nói thêm chứng từ đi kèm: hóa đơn, phiếu nhập kho, hợp đồng hoặc đơn đặt hàng.
2. Bán hàng cho khách, chưa thu tiền thì sao?
Ghi doanh thu Nợ 131, Có 511 và Có 3331 phần thuế đầu ra. Đồng thời ghi giá vốn Nợ 632, Có 156. Người phỏng vấn hay để ý xem bạn có quên bút toán giá vốn không.
3. Đối chiếu công nợ làm thế nào?
Lấy sổ chi tiết công nợ phải thu hoặc phải trả theo từng đối tượng, lập biên bản đối chiếu gửi khách hàng, nhà cung cấp xác nhận. Nếu lệch, tìm nguyên nhân thường gặp như hóa đơn chưa ghi sổ, tiền đã chuyển nhưng chưa báo có, chiết khấu chưa hạch toán.
4. Hóa đơn điện tử lập sai thì xử lý ra sao?
Hóa đơn điện tử thực hiện theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/6/2025. Điểm mới bạn nên nhắc là quy định hủy hóa đơn lập sai đã bị bỏ, hóa đơn có sai sót được xử lý bằng cách lập hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế. Trả lời được ý này cho thấy bạn có cập nhật.
5. Điều kiện khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào là gì?
Ý chính gồm có hóa đơn hợp pháp và có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP, hàng hóa, dịch vụ mua vào từ 5 triệu đồng trở lên, đã gồm thuế, phải thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ, trừ một số trường hợp đặc thù. Mức cũ trước ngày 1/7/2025 là 20 triệu đồng, nhiều tài liệu học cũ vẫn ghi mức này.
6. Em khai thuế giá trị gia tăng như thế nào?
Trình bày quy trình: tập hợp hóa đơn đầu ra, đầu vào trong kỳ, đối chiếu với sổ sách, xác định số thuế phải nộp hoặc còn được khấu trừ, lập tờ khai trên phần mềm và nộp qua hệ thống thuế điện tử. Kỳ khai theo tháng hay theo quý phụ thuộc vào tiêu chí doanh thu theo quy định quản lý thuế, nên hỏi lại công ty đang khai theo kỳ nào.
7. Báo cáo tài chính gồm những gì?
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC và áp dụng từ năm tài chính bắt đầu từ ngày 1/1/2026, bộ báo cáo tài chính gồm Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Bản thuyết minh báo cáo tài chính. Lưu ý tên Báo cáo tình hình tài chính thay cho tên cũ là Bảng cân đối kế toán.
8. Thông tư 99 thay đổi gì về tài khoản?
Bạn không cần thuộc hết, chỉ cần nêu vài điểm: có thêm tài khoản 215 Tài sản sinh học và 332 Phải trả cổ tức, lợi nhuận, bỏ một số tài khoản như 161, 611. Các tài khoản quen thuộc như 111, 131, 133, 156, 331, 511, 632, 642 vẫn giữ.
9. Nhìn báo cáo kết quả kinh doanh, em xem chỉ tiêu nào trước?
Câu này không có đáp án duy nhất. Một cách trả lời gọn: xem doanh thu thuần, rồi tỷ lệ lợi nhuận gộp trên doanh thu, sau đó chi phí bán hàng và quản lý so với kỳ trước để tìm điểm bất thường.
10. Em dùng Excel ở mức nào?
Đừng chỉ nói "thành thạo". Kể một việc cụ thể: "Em dùng SUMIFS để tổng hợp doanh thu theo khách hàng và PivotTable để lập bảng tuổi nợ cho bài tập lớn môn Kế toán tài chính."
Câu hỏi tình huống
Ngoài chuyên môn, người phỏng vấn muốn biết bạn xử lý vấn đề ra sao. Hai tình huống rất hay gặp:
Phát hiện sai số trong sổ sách. Câu trả lời tốt đi theo trình tự: kiểm tra lại chứng từ gốc để xác định sai ở đâu, báo cho người phụ trách, điều chỉnh theo đúng quy định, ghi lại nguyên nhân để tránh lặp lại. Nếu từng gặp chuyện tương tự khi thực tập, hãy kể theo phương pháp STAR để câu chuyện có đầu có cuối.
Sếp yêu cầu làm sai quy định. Đây là câu kiểm tra đạo đức nghề nghiệp. Hãy trả lời bình tĩnh: bạn sẽ trình bày rõ quy định liên quan và rủi ro cho công ty, đề xuất cách làm đúng, và không thực hiện việc sai. Đừng nói kiểu "em làm theo sếp" hoặc tuyên bố gay gắt "em nghỉ ngay".
Nên hỏi lại nhà tuyển dụng điều gì
- Công ty đang dùng phần mềm kế toán nào và áp dụng chế độ kế toán theo thông tư nào?
- Mỗi tháng phòng kế toán xử lý khoảng bao nhiêu chứng từ, hóa đơn?
- Vị trí này phụ trách mảng nào: công nợ, kho, thuế hay tổng hợp?
- Người mới sẽ được ai hướng dẫn trong thời gian đầu?
Những câu này giúp bạn hình dung khối lượng công việc thật, đồng thời cho thấy bạn nghĩ như người đã làm nghề.
Chuẩn bị gì mang theo
Bạn có thể đối chiếu thêm với checklist chuẩn bị trước khi đi phỏng vấn để không quên những việc nhỏ như in thêm bản CV hay kiểm tra đường đi.
Câu hỏi thường gặp
Chưa có chứng chỉ kế toán có xin việc được không?
Với vị trí kế toán viên mới, nhiều nơi ưu tiên kỹ năng thực tế hơn chứng chỉ. Làm tốt bài kiểm tra và biết dùng phần mềm thường quan trọng hơn.
Có cần thuộc số hiệu văn bản pháp luật không?
Không cần thuộc hết, nhưng nên nhớ những văn bản cốt lõi đang áp dụng như Thông tư 99 về chế độ kế toán doanh nghiệp và các quy định hóa đơn điện tử. Nêu đúng tên văn bản là điểm cộng.
Làm sai bài test có bị loại ngay không?
Không hẳn. Nhiều người phỏng vấn hỏi lại cách bạn làm. Nếu bạn nhận ra chỗ sai và giải thích được, bạn vẫn có cơ hội.
Lời kết
Phỏng vấn kế toán không đánh đố, nó kiểm tra bạn làm được việc thật đến đâu và có cập nhật quy định hay không. Hãy ôn định khoản bằng chứng từ cụ thể, đọc lại các điểm mới về hóa đơn, khấu trừ thuế và Thông tư 99. Lưu bài câu hỏi phỏng vấn kế toán này để ôn lại vào tối trước buổi kiểm tra.