Thực tập sinh có lẽ là vị trí duy nhất mà người tuyển dụng biết chắc ứng viên chưa có kinh nghiệm, và họ vẫn tuyển. Điều đó nói lên một chuyện quan trọng: họ không chọn người giỏi nhất ở hiện tại, mà chọn người có khả năng học nhanh và làm việc được với đội. Những năm hướng dẫn sinh viên đi thực tập, tôi thấy bạn nào hiểu điều này sớm thì bớt hồi hộp hẳn, vì họ thôi cố tỏ ra mình biết mọi thứ. Mùa tuyển thực tập cho kỳ đầu năm sau đang mở ở nhiều doanh nghiệp, đây là lúc thích hợp để chuẩn bị.
Nhà tuyển dụng tìm gì ở một thực tập sinh
Khi phỏng vấn sinh viên, người hướng dẫn tương lai của bạn thường để ý ba điều, theo thứ tự ưu tiên:
- Thái độ học. Bạn có tò mò không, có hỏi lại khi chưa hiểu không, có chịu nhận góp ý không. Một bạn nói "Em chưa biết phần này nhưng em đã đọc trước tài liệu" gây ấn tượng hơn bạn trả lời lòng vòng cho có.
- Sự chủ động. Bạn đã làm gì ngoài giờ học: câu lạc bộ, dự án nhóm, công việc làm thêm, một khóa học tự đăng ký. Không cần lớn, chỉ cần do bạn tự chọn.
- Kỹ năng nền. Viết email rõ ràng, dùng Excel hoặc công cụ cơ bản của ngành, đúng giờ, giữ lời hứa. Những thứ này nghe đơn giản nhưng quyết định bạn có giúp được đội hay không.
Nếu đây là lần đầu bạn đi phỏng vấn, bài kinh nghiệm phỏng vấn lần đầu có phần hướng dẫn cách ổn định tâm lý, ăn mặc và xử lý lúc bị hỏi bất ngờ.
Chuẩn bị trước buổi phỏng vấn
Với bảng điểm, bạn không cần giấu điểm thấp, chỉ cần biết giải thích. Ví dụ môn nào điểm cao liên quan đến vị trí thì nhắc tới, môn nào điểm chưa tốt thì nói ngắn gọn bạn đã học lại hoặc tự bổ sung ra sao. Với đồ án và sản phẩm mẫu, hãy chọn một hai thứ bạn hiểu rõ nhất. Bạn ứng tuyển thiết kế thì mang bộ ảnh hoặc đường dẫn tác phẩm, ứng tuyển lập trình thì có kho mã nguồn đọc được, ứng tuyển kế toán thì có thể kể bài tập lập báo cáo trên Excel.
8 câu hỏi hay gặp và gợi ý trả lời
1. Em hãy giới thiệu về bản thân
Đi theo trình tự hiện tại, quá khứ, mong muốn, gói trong khoảng một phút: đang học năm mấy, ngành gì, đã làm gì liên quan và vì sao muốn thực tập ở đây. Bài cách giới thiệu bản thân khi phỏng vấn có nhiều mẫu cho từng ngành để bạn tham khảo.
2. Vì sao em chọn công ty mình?
Tránh câu chung chung như "công ty lớn, môi trường chuyên nghiệp". Hãy nêu một điều cụ thể bạn tìm hiểu được, chẳng hạn một sản phẩm, một chiến dịch, một dự án vừa công bố, rồi nối với điều bạn muốn học. Ví dụ: "Em theo dõi chuỗi video hướng dẫn tài chính của bên mình và muốn học cách làm nội dung giáo dục dễ hiểu như vậy."
3. Môn học nào em thấy liên quan nhất tới vị trí này?
Chọn một môn, kể một bài tập cụ thể và điều bạn có thể áp dụng. "Môn Nghiên cứu thị trường, nhóm em làm khảo sát khoảng một trăm bạn sinh viên về thói quen mua cà phê. Em phụ trách thiết kế bảng hỏi và xử lý số liệu."
4. Kể về một dự án nhóm của em
Nói rõ vai trò của riêng bạn, một khó khăn và cách bạn góp phần giải quyết. Người phỏng vấn muốn nghe chữ "em" nhiều hơn chữ "nhóm" ở đoạn hành động.
5. Mỗi tuần em làm được bao nhiêu buổi?
Nói con số thật theo lịch học, kể cả khi ít hơn yêu cầu. Hứa nhiều rồi xin nghỉ liên tục để đi học sẽ làm mất lòng tin nhanh hơn. Nếu sắp tới lịch thi, hãy báo trước.
6. Em mong muốn học được gì trong kỳ thực tập?
Nêu hai ba kỹ năng cụ thể gắn với công việc thật, như "lập kế hoạch nội dung tháng", "đọc báo cáo quảng cáo", "viết kiểm thử phần mềm". Câu trả lời cụ thể cho thấy bạn đã đọc kỹ mô tả công việc.
7. Điểm yếu của em là gì?
Chọn một điểm yếu thật nhưng không phải điều cốt lõi của vị trí, kèm việc bạn đang làm để cải thiện. "Em hay ngại nói trước đông người, nên học kỳ này em nhận thuyết trình cho nhóm ở hai môn để tập."
8. Nếu được giao việc chưa biết làm, em sẽ làm gì?
Cho thấy bạn biết tự tìm hiểu trước, rồi hỏi đúng người, đúng lúc: "Em sẽ đọc tài liệu và các ví dụ có sẵn, thử làm bản nháp, sau đó gom câu hỏi lại để hỏi anh chị hướng dẫn một lần cho đỡ mất thời gian của mọi người."
Cách nói khi chưa có kinh nghiệm
Chưa đi làm không có nghĩa là không có gì để kể. Hãy lấy chất liệu từ ba nguồn: việc học, hoạt động ngoại khóa và công việc làm thêm. Một bạn từng đứng quầy bán trà sữa vẫn có thể kể về việc xử lý đơn sai, giữ bình tĩnh giờ cao điểm. Một bạn làm ban truyền thông câu lạc bộ có thể kể chuyện lên lịch bài đăng cho sự kiện. Điều quan trọng là kể có số liệu nhỏ và có bài học, thay vì chỉ liệt kê chức danh.
Câu hỏi nên hỏi lại nhà tuyển dụng
Cuối buổi, bạn gần như chắc chắn được hỏi "Em có câu hỏi gì không?". Đây là lúc tìm hiểu những điều ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ thực tập:
- Người hướng dẫn trực tiếp của em là ai, thường giao việc và nhận xét theo cách nào?
- Một tuần điển hình của thực tập sinh ở đây gồm những việc gì?
- Chương trình có trợ cấp hoặc hỗ trợ đi lại không, và có xác nhận thực tập cho trường không?
- Sau kỳ thực tập, bên mình có cơ hội cho thực tập sinh ở lại làm chính thức không?
Mỗi công ty có chính sách trợ cấp khác nhau, có nơi có, có nơi không, nên hỏi lịch sự là hoàn toàn bình thường. Gợi ý thêm cách đặt câu hỏi khéo có trong bài những câu hỏi nên hỏi nhà tuyển dụng.
Sau phỏng vấn nên làm gì
- Trong ngày, gửi email cảm ơn ngắn, nhắc lại một ý bạn tâm đắc trong buổi trò chuyện.
- Ghi lại các câu đã được hỏi và chỗ mình trả lời chưa tốt để lần sau làm khá hơn.
- Nếu quá hạn hẹn báo kết quả vài ngày, gửi một email hỏi thăm lịch sự.
- Khi bị từ chối, xin góp ý nếu có thể. Nhiều bạn nhận được nhận xét rất đáng giá từ chính những lần trượt.
Câu hỏi thường gặp
Phỏng vấn thực tập có cần mặc vest không?
Không bắt buộc. Trang phục gọn gàng, lịch sự là đủ, áo sơ mi và quần tây hoặc chân váy công sở hợp với phần lớn công ty. Nếu công ty trẻ, bạn có thể xem ảnh đội ngũ trên trang tuyển dụng để chọn cho hợp.
Năm hai đi thực tập có sớm quá không?
Không sớm nếu lịch học cho phép. Thực tập sớm giúp bạn biết mình hợp hay không với nghề, trước khi chọn chuyên ngành hẹp hoặc đề tài tốt nghiệp.
Bị hỏi câu chuyên môn không biết thì sao?
Nói thật là chưa biết, rồi nói cách bạn sẽ tìm hiểu hoặc phần liên quan bạn đã biết. Nhà tuyển dụng đánh giá sự trung thực cao hơn một câu trả lời đoán mò.
Lời kết
Kỳ thực tập đầu tiên không cần hoàn hảo, nó cần là nơi bạn học được nhiều nhất. Hãy chuẩn bị checklist, luyện tám câu hỏi trên bằng ví dụ của chính mình, và hỏi lại những điều bạn thật sự quan tâm. Đọc lại bài phỏng vấn thực tập sinh này vào tối trước buổi gặp để vào phòng với tâm thế vững vàng.