Mùi bơ nướng từ xưởng bánh, tiếng máy hàn túi chạy đều suốt ca đêm, những pallet hộp mứt xếp cao trong kho. Đó là không khí quen thuộc ở các nhà máy thực phẩm vào khoảng ba, bốn tháng trước Tết. Tết Nguyên đán Đinh Mùi rơi vào ngày 6/2/2027, tức chỉ còn khoảng 11 tuần tính từ giữa tháng 11. Nếu bạn đang tìm việc làm thêm cuối năm hay muốn thử sức với ngành chế biến thực phẩm, đây là lúc cơ hội mở ra nhiều nhất, nhưng cũng là lúc cần tỉnh táo nhất.
Vị trí phổ biến trong nhà máy thực phẩm
- Công nhân đóng gói: xếp sản phẩm vào khay, hộp, kiểm tra hạn sử dụng in trên bao bì. Vào nhanh, ít yêu cầu bằng cấp, cần tay nhanh và chịu đứng lâu.
- Vận hành máy: điều khiển máy trộn, lò nướng, máy đóng gói tự động, ghi nhật ký máy. Thường cần đào tạo tại chỗ, người có chứng chỉ điện hoặc cơ khí được ưu tiên.
- Kiểm tra chất lượng QC: lấy mẫu, kiểm tra trọng lượng, nhiệt độ, độ kín bao bì, ghi hồ sơ. Hay tuyển người học công nghệ thực phẩm, hóa, sinh.
- Kỹ sư công nghệ thực phẩm: theo dõi công thức, quy trình, cải tiến sản phẩm, làm việc với hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của nhà máy.
- Nhân viên kho lạnh: nhập xuất hàng ở nhiệt độ thấp, kiểm soát nhiệt độ kho. Cần sức khỏe tốt và đồ bảo hộ chống lạnh đầy đủ.
Những kỹ năng chung giúp bạn làm tốt ở chuyền, từ thao tác chuẩn đến tự kiểm tra lỗi, được phân tích trong bài kỹ năng công nhân sản xuất.
Yêu cầu sức khỏe và giấy khám sức khỏe
Khác với nhiều ngành sản xuất khác, người trực tiếp làm ra thực phẩm phải đáp ứng yêu cầu sức khỏe riêng. Theo hướng dẫn của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, người đang mắc các bệnh truyền nhiễm thuộc danh mục do Bộ Y tế quy định không được trực tiếp tham gia sản xuất thực phẩm. Vì vậy, nhà máy gần như luôn yêu cầu giấy khám sức khỏe khi nhận việc, và nhiều nơi tổ chức tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho người mới.
Lời khuyên của tôi: hãy đi khám ở cơ sở y tế đủ điều kiện, giữ bản gốc, chụp lại một bản. Nếu bạn có vết thương hở ở tay hay đang bị tiêu chảy, hãy báo trưởng ca ngay, đó là trách nhiệm chứ không phải điều đáng ngại.
Ca làm và tăng ca mùa Tết
Mùa cao điểm, nhà máy thường chạy hai đến ba ca, có tăng ca. Theo Bộ luật Lao động 2019, giờ làm thêm không vượt quá 50% số giờ làm việc bình thường trong ngày, không quá 40 giờ trong một tháng và 200 giờ trong một năm. Ngành chế biến nông, lâm, thủy sản thuộc nhóm được tổ chức làm thêm đến 300 giờ một năm theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP, nhưng giới hạn theo tháng vẫn áp dụng. Người sử dụng lao động phải được người lao động đồng ý khi làm thêm giờ, trừ một số trường hợp đặc biệt luật quy định.
Ví dụ, nếu ca của bạn là 8 tiếng, mỗi ngày làm thêm tối đa 4 tiếng. Tiền làm thêm giờ ít nhất bằng 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần và 300% vào ngày lễ, Tết. Hãy tự ghi giờ làm của mình mỗi ngày để đối chiếu với bảng lương.
Bảo hộ lao động và an toàn vệ sinh thực phẩm
- Mặc đủ đồ bảo hộ được cấp: mũ trùm tóc, khẩu trang, găng tay, ủng, áo chống lạnh nếu làm kho lạnh.
- Không đeo nhẫn, đồng hồ, không mang điện thoại vào khu sản xuất nếu nhà máy cấm.
- Rửa tay đúng quy trình mỗi lần vào chuyền, không ăn uống trong xưởng.
- Không tự ý tháo tấm che máy, không đưa tay vào máy đang chạy, báo ngay khi máy kêu lạ.
- Hỏi rõ lối thoát hiểm và vị trí bình chữa cháy trong ngày đầu tiên.
Việc thời vụ khác việc chính thức thế nào
Kể từ Bộ luật Lao động 2019, không còn loại hợp đồng mùa vụ riêng, mọi hợp đồng lao động hoặc có xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn. Vì thế làm thời vụ vẫn cần có hợp đồng ghi rõ thời gian, tiền lương, giờ làm. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cũng xếp người có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên vào nhóm bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội. Việc thời vụ hợp với sinh viên muốn có thu nhập dịp nghỉ, còn nếu bạn muốn đi lâu với ngành, hãy hỏi nhà máy có xét giữ lại người làm tốt sau Tết hay không. Danh sách ngành cần người dịp cuối năm có trong bài việc làm thời vụ Tết 2027.
Học ngành công nghệ thực phẩm ra làm gì
Người học công nghệ thực phẩm có thể làm QC, QA, nghiên cứu phát triển sản phẩm, giám sát sản xuất, quản lý hệ thống an toàn thực phẩm, hoặc chuyển sang kinh doanh nguyên liệu, kiểm nghiệm. Kinh nghiệm thực tế trên chuyền, dù chỉ một mùa Tết, giúp hồ sơ của sinh viên ngành này nặng ký hơn rất nhiều. Bức tranh rộng hơn về ngành sản xuất nói chung có trong bài việc làm ngành sản xuất.
Câu hỏi nên hỏi khi phỏng vấn nhà máy
- "Em làm ở công đoạn nào, đứng hay ngồi, nhiệt độ khu vực ra sao?"
- "Mỗi ca mấy tiếng, tăng ca tính lương thế nào, trả vào ngày nào?"
- "Em có được ký hợp đồng và đóng bảo hiểm không, từ khi nào?"
- "Đồ bảo hộ do công ty cấp hay em tự mua?"
- "Sau Tết, người làm tốt có được giữ lại không?"
Câu hỏi thường gặp
Chưa có kinh nghiệm có xin vào nhà máy thực phẩm được không?
Được. Vị trí đóng gói và phụ chuyền thường nhận người mới và đào tạo tại chỗ. Bạn cần sức khỏe tốt, giấy khám sức khỏe và tinh thần chấp hành quy định vệ sinh.
Làm kho lạnh có ảnh hưởng sức khỏe không?
Làm lâu trong môi trường lạnh mà không đủ đồ bảo hộ dễ gây mệt mỏi, cảm lạnh. Hãy hỏi rõ thời gian làm liên tục trong kho, thời gian nghỉ ra ngoài và đồ bảo hộ được cấp trước khi nhận việc.
Sinh viên làm thời vụ có phải ký hợp đồng không?
Nếu bạn làm việc theo quan hệ lao động, có lương và chịu quản lý của nhà máy, hãy đề nghị ký hợp đồng bằng văn bản để có căn cứ khi có tranh chấp về tiền lương hay tai nạn.
Lời kết
Mùa Tết là lúc dễ vào ngành chế biến thực phẩm nhất, nhưng cũng là mùa nhiều tăng ca và áp lực nhất. Chọn vị trí hợp sức mình, giữ giấy tờ đầy đủ, nắm rõ giới hạn tăng ca và quy định vệ sinh, bạn sẽ có một mùa làm việc an toàn. Trước buổi phỏng vấn, mở lại bài việc làm ngành chế biến thực phẩm để không quên những câu cần hỏi.