Bước vào một xưởng dịch vụ ô tô bây giờ, bạn sẽ thấy hai kiểu thợ làm cạnh nhau. Một người đang thay dầu máy, kiểm tra dây curoa, mùi xăng còn vương trên tay. Người kia đeo găng cách điện, cắm máy tính vào cổng chẩn đoán và đọc mã lỗi của bộ điều khiển pin. Cả hai đều là thợ ô tô, nhưng bộ kỹ năng đã tách ra khá xa. Nếu bạn đang cân nhắc việc làm ngành ô tô xe điện, hiểu sự tách nhánh này là bước đầu tiên để chọn đúng chỗ học và chỗ làm.
Các nhóm việc trong ngành ô tô và xe điện
- Lắp ráp ở nhà máy: đứng trạm trên dây chuyền, kiểm tra chất lượng, vận hành robot hàn, sơn. Cần kỷ luật và làm theo ca.
- Kỹ thuật viên sửa chữa ở xưởng dịch vụ: bảo dưỡng định kỳ, chẩn đoán lỗi, sửa gầm, điện, điều hòa, đồng sơn.
- Kỹ sư thiết kế và kiểm thử: thiết kế chi tiết, mô phỏng, chạy thử xe, phân tích dữ liệu thử nghiệm.
- Pin và hệ thống điện: lắp ráp, kiểm tra, sửa chữa bộ pin, hệ thống quản lý pin, mô tơ điện và bộ biến tần.
- Tư vấn bán hàng: giới thiệu xe, lái thử cùng khách, làm hồ sơ trả góp, bảo hiểm.
- Cố vấn dịch vụ: tiếp nhận xe tại xưởng, nghe khách mô tả lỗi, báo giá, theo dõi tiến độ sửa.
- Trạm sạc: lắp đặt, kiểm tra, bảo trì trụ sạc và đường điện cấp cho trạm.
Xe điện thay đổi kỹ năng của thợ ô tô ra sao
Xe điện bỏ đi nhiều thứ quen thuộc như động cơ đốt trong, bugi, hệ thống xả, dầu máy. Bù lại, thợ phải làm với những thứ mà trước đây chỉ kỹ sư điện mới đụng tới.
Hai thay đổi lớn nhất là điện áp cao và chẩn đoán bằng phần mềm. Pin xe điện hoạt động ở mức hàng trăm vôn, nên trước khi tháo bất kỳ bộ phận nào trong mạch cao áp, thợ phải biết cách cắt nguồn, kiểm tra không còn điện, dùng dụng cụ cách điện đúng chuẩn. Một thao tác sai ở đây không chỉ hỏng xe mà còn nguy hiểm tính mạng. Còn với chẩn đoán, rất nhiều lỗi giờ hiện ra dưới dạng mã trên phần mềm, người thợ giỏi là người biết đọc dữ liệu, so sánh thông số và hiểu sơ đồ mạch, chứ không chỉ nghe tiếng máy.
Tin vui là các kỹ năng gầm, phanh, lái, treo, lốp, điều hòa, đồng sơn vẫn dùng được cho cả hai loại xe. Thợ ô tô lâu năm không mất nghề, chỉ cần học thêm phần điện.
Học trung cấp, cao đẳng hay đại học ngành nào
- Trung cấp, cao đẳng công nghệ ô tô: con đường nhanh nhất để làm kỹ thuật viên xưởng dịch vụ hoặc công nhân kỹ thuật ở nhà máy.
- Đại học kỹ thuật ô tô, kỹ thuật cơ khí động lực: hợp với vị trí kỹ sư thiết kế, kiểm thử, quản lý xưởng. Bài học kỹ thuật cơ khí ra làm gì mô tả nền tảng chung của khối ngành này.
- Kỹ thuật điện, điện tử, cơ điện tử: ngày càng được cần ở mảng pin, mô tơ, bộ điều khiển. Xem thêm ngành điện, điện tử nếu bạn thích phần này hơn phần cơ khí.
- Kinh tế, quản trị, marketing: phù hợp với tư vấn bán hàng, cố vấn dịch vụ, quản lý đại lý.
Chứng chỉ an toàn điện và đào tạo của hãng
Người làm với hệ thống điện cần được huấn luyện an toàn điện và an toàn lao động theo quy định, thường do doanh nghiệp tổ chức hoặc yêu cầu trước khi giao việc. Với xe điện, các hãng và đại lý chính hãng thường có thêm khóa đào tạo nội bộ về làm việc với điện áp cao, chia theo cấp độ, người chưa qua khóa sẽ không được chạm vào hệ thống cao áp. Khi phỏng vấn, bạn nên hỏi thẳng: công ty có lộ trình đào tạo xe điện không, học xong có được cấp chứng nhận không.
Ở mảng trạm sạc, công việc gần với thợ điện công trình hơn là thợ ô tô. Nếu bạn thích làm ngoài trời với hệ thống điện, có thể tham khảo thêm bài việc làm ngành năng lượng tái tạo vì hai mảng này dùng nhiều kỹ năng giống nhau.
So sánh nhanh các vị trí
| Vị trí | Học tối thiểu thường gặp | Môi trường | Hợp với người |
|---|---|---|---|
| Công nhân lắp ráp | Trung cấp hoặc đào tạo tại nhà máy | Dây chuyền, làm ca | Kỷ luật, chịu được việc lặp lại |
| Kỹ thuật viên dịch vụ | Trung cấp, cao đẳng ô tô | Xưởng, tiếp xúc dầu mỡ, tiếng ồn | Thích sửa, thích tìm nguyên nhân lỗi |
| Kỹ thuật viên pin, điện | Cao đẳng, đại học điện hoặc ô tô | Xưởng hoặc nhà máy, yêu cầu an toàn cao | Cẩn thận, tuân thủ quy trình |
| Kỹ sư thiết kế, kiểm thử | Đại học kỹ thuật | Văn phòng, phòng thử nghiệm | Thích phân tích, đọc tài liệu tiếng Anh |
| Tư vấn bán hàng | Không bắt buộc đúng ngành | Showroom, gặp khách | Giao tiếp tốt, chịu chỉ tiêu |
| Cố vấn dịch vụ | Cao đẳng ô tô là lợi thế | Quầy tiếp nhận xưởng | Hiểu kỹ thuật, giải thích dễ hiểu |
Cách chọn xưởng để học nghề
Năm đầu tiên ở xưởng quyết định rất nhiều tới tay nghề sau này. Khi chọn nơi thực tập hoặc làm việc đầu tiên, tôi khuyên bạn để ý mấy điểm sau:
- Xưởng có người kèm cụ thể không, hay thợ mới chỉ rửa xe, đưa dụng cụ trong nhiều tháng.
- Có máy chẩn đoán, tài liệu sửa chữa và dụng cụ cách điện cho xe điện không.
- Có quy trình an toàn rõ ràng, khu vực riêng cho xe điện, biển cảnh báo khi làm với pin.
- Lượng xe đều, nhiều dòng xe, để bạn được gặp nhiều loại lỗi khác nhau.
- Có cơ hội học khóa của hãng và lộ trình lên kỹ thuật viên chính.
Xưởng chính hãng thường có quy trình và đào tạo bài bản, xưởng tư nhân lại cho bạn tiếp xúc nhiều đời xe, nhiều hãng. Không có lựa chọn đúng tuyệt đối, chỉ có lựa chọn hợp với mục tiêu ba năm tới của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Thợ ô tô xe xăng có nên học thêm xe điện không?
Nên, vì phần gầm, phanh, lái vẫn dùng chung, còn phần điện cao áp là kỹ năng giúp bạn không bị tụt lại khi lượng xe điện trên đường tăng lên.
Nữ có làm được kỹ thuật viên ô tô không?
Có. Nhiều vị trí như chẩn đoán điện, kiểm tra chất lượng, cố vấn dịch vụ không đòi hỏi sức nặng. Điều quan trọng là bạn thích công việc kỹ thuật và tuân thủ an toàn.
Làm tư vấn bán xe điện cần biết kỹ thuật tới mức nào?
Đủ để giải thích rõ quãng đường đi được, thời gian sạc, chế độ bảo hành pin, chi phí bảo dưỡng. Khách mua xe điện thường hỏi kỹ hơn khách mua xe xăng.
Học cao đẳng ô tô xong có lên kỹ sư được không?
Có thể học liên thông lên đại học trong khi đi làm. Kinh nghiệm thực tế ở xưởng là lợi thế lớn khi bạn học tiếp phần thiết kế, kiểm thử.
Lời kết
Ngành ô tô đang chuyển mình, nhưng không theo kiểu xóa sạch nghề cũ. Người chịu học thêm phần điện, phần mềm và giữ thói quen an toàn sẽ có nhiều lựa chọn hơn. Lưu bài việc làm ngành ô tô xe điện này để dùng làm danh sách kiểm tra khi đi chọn trường và chọn xưởng.