Hỏi mười sinh viên kinh tế muốn làm gì ở ngân hàng, tôi thường nghe tám bạn trả lời "làm giao dịch viên" hoặc "làm gì cũng được, miễn là ngân hàng". Câu trả lời thứ hai nghe khiêm tốn nhưng lại khiến hồ sơ của bạn mờ nhạt. Ngành tài chính ngân hàng có nhiều cửa vào, mỗi cửa hợp một kiểu người. Biết rõ từng vị trí làm gì, áp lực ở đâu sẽ giúp bạn viết CV trúng hơn và đỡ thất vọng sau khi vào làm.
Nhu cầu nhân sự ngân hàng đang thay đổi thế nào
Theo tổng hợp báo cáo tài chính quý II/2025 của 28 ngân hàng thương mại do Tuổi Trẻ và Tạp chí Kinh tế Sài Gòn đưa tin, tổng số nhân sự khoảng 279.518 người, giảm 2.857 người so với cuối năm 2024. Mức giảm chỉ khoảng 1% nhưng là lần hiếm hoi tổng nhân sự toàn ngành đi xuống. Hai nguồn cùng nhận định nguyên nhân chính là chuyển đổi số: khách hàng chuyển sang giao dịch trên ứng dụng, hồ sơ vay cá nhân được xử lý tự động nhiều hơn.
Điều đáng chú ý với người tìm việc là sự dịch chuyển: các vị trí giao dịch tại quầy, tín dụng cá nhân bán lẻ và công việc nhập liệu lặp lại có xu hướng giảm, trong khi công nghệ, dữ liệu, quản trị rủi ro, an ninh mạng và tư vấn khách hàng trên kênh số được tuyển thêm. Không phải ngân hàng nào cũng cắt giảm, có nơi vẫn tăng người. Bài học ở đây là đừng chỉ nhắm vào quầy giao dịch.
Các vị trí trong ngân hàng cho người mới
Giao dịch viên
Xử lý nộp rút tiền, chuyển khoản, mở tài khoản, phát hành thẻ, kiêm giới thiệu sản phẩm cho khách tới quầy. Công việc cần cẩn thận với từng con số và kiên nhẫn với khách. Hợp với người tỉ mỉ, thích làm việc có quy trình. Giao dịch viên ngày nay thường có thêm chỉ tiêu bán chéo như thẻ, bảo hiểm, ứng dụng ngân hàng số.
Chuyên viên quan hệ khách hàng cá nhân
Còn gọi là RM, tìm và chăm sóc khách hàng cá nhân để bán khoản vay, thẻ, tiền gửi, bảo hiểm. Thu nhập phụ thuộc nhiều vào kết quả kinh doanh. Hợp với người thích gặp gỡ, chịu được áp lực chỉ tiêu và không ngại bị từ chối. Kỹ năng lắng nghe và giữ khách là lợi thế lớn, bạn có thể rèn thêm qua bài kỹ năng chăm sóc khách hàng.
Tín dụng và thẩm định
Đánh giá hồ sơ vay: đọc báo cáo tài chính, xác minh thu nhập, định giá tài sản bảo đảm, đề xuất cho vay hay không. Hợp với người thích phân tích, viết báo cáo chặt chẽ, dám nói "không" khi hồ sơ có vấn đề.
Vận hành và chăm sóc khách hàng
Khối vận hành xử lý thanh toán, đối soát, giải ngân, hỗ trợ hồ sơ phía sau. Bộ phận chăm sóc khách hàng trả lời qua tổng đài, chat, ứng dụng. Hai vị trí này ít chỉ tiêu bán hàng hơn, hợp với người muốn công việc ổn định, giờ giấc rõ ràng.
Ngoài ngân hàng: chứng khoán, bảo hiểm, tài chính tiêu dùng
- Công ty chứng khoán: người mới thường vào vị trí môi giới hoặc chăm sóc khách hàng, sau đó có thể chuyển sang phân tích. Muốn làm môi giới, bạn cần có chứng chỉ hành nghề chứng khoán theo quy định. Thu nhập và khối lượng việc lên xuống theo thị trường.
- Doanh nghiệp bảo hiểm: có vị trí tư vấn, thẩm định hồ sơ bảo hiểm, giải quyết bồi thường, chăm sóc khách hàng. Người trực tiếp tư vấn bán bảo hiểm phải có chứng chỉ đại lý bảo hiểm.
- Công ty tài chính tiêu dùng: tuyển nhiều nhân viên bán hàng tại điểm bán, thẩm định qua điện thoại, thu hồi nợ. Dễ vào, nhưng áp lực chỉ tiêu cao và tỷ lệ nghỉ việc thường lớn.
So sánh áp lực chỉ tiêu và mức ổn định
Bảng trên là đánh giá chung từ kinh nghiệm tuyển dụng, mỗi đơn vị sẽ khác nhau. Nếu bạn cần thu nhập ổn định để trả nợ học phí, hãy cân nhắc vận hành hoặc thẩm định. Nếu bạn tự tin vào khả năng bán hàng và muốn thu nhập tăng nhanh, quan hệ khách hàng là lựa chọn đáng thử. Mức thu nhập cụ thể khác nhau theo đơn vị và khu vực, bài này không nêu lương từng ngân hàng. Để có cái nhìn chung về các nhóm ngành, bạn có thể đọc mức lương trung bình theo ngành năm 2026.
Chứng chỉ nên có
| Chứng chỉ | Dùng cho | Khi nào nên học |
|---|---|---|
| Tiếng Anh như TOEIC, IELTS | Hầu hết ngân hàng lớn | Trước khi tốt nghiệp |
| Tin học văn phòng, Excel | Mọi vị trí | Càng sớm càng tốt |
| Chứng chỉ hành nghề chứng khoán | Môi giới, tư vấn đầu tư | Khi chọn chứng khoán |
| Chứng chỉ đại lý bảo hiểm | Tư vấn bán bảo hiểm | Thường được đào tạo khi vào làm |
| CFA, ACCA | Phân tích, đầu tư, tài chính doanh nghiệp | Lộ trình dài hạn |
Đừng chạy theo quá nhiều chứng chỉ cùng lúc. Một chứng chỉ tiếng Anh đủ tốt cộng với Excel thành thạo đã giúp hồ sơ của sinh viên mới ra trường nổi bật hơn phần lớn ứng viên.
Management trainee và vòng thi tuyển thường gặp
Nhiều ngân hàng có chương trình quản trị viên tập sự, thường gọi là management trainee, dành cho sinh viên mới tốt nghiệp có thành tích tốt. Người trúng tuyển được luân chuyển qua nhiều phòng ban trong một thời gian rồi mới chọn vị trí chính thức. Cạnh tranh rất gắt, nhưng đây là con đường nhanh để hiểu toàn bộ hoạt động ngân hàng.
Dù ứng tuyển chương trình nào, quy trình tuyển thường gồm các vòng sau:
- Sàng lọc hồ sơ: điểm học tập, hoạt động, kinh nghiệm thực tập.
- Bài kiểm tra năng lực: tư duy logic, tính toán, tiếng Anh, đôi khi có kiến thức nghiệp vụ ngân hàng.
- Phỏng vấn: hỏi về động lực chọn ngân hàng, tình huống bán hàng hoặc xử lý khách khó tính.
- Vòng cuối: phỏng vấn với lãnh đạo hoặc làm bài tập nhóm với chương trình quản trị viên tập sự.
Nếu bạn còn đang phân vân giữa ngân hàng với các hướng khác của khối kinh tế, bài học kinh tế ra làm gì sẽ giúp bạn đặt các lựa chọn cạnh nhau.
Câu hỏi thường gặp
Không học ngành tài chính ngân hàng có xin vào ngân hàng được không?
Được, nhất là ở các vị trí bán hàng, chăm sóc khách hàng, công nghệ và dữ liệu. Bạn cần chứng minh được kỹ năng phù hợp và tự học thêm kiến thức nghiệp vụ cơ bản.
Giao dịch viên có bị thay thế hết bởi ứng dụng không?
Số lượng vị trí tại quầy có xu hướng giảm, nhưng quầy giao dịch vẫn cần người cho các nghiệp vụ phức tạp và khách hàng lớn tuổi. Giao dịch viên biết tư vấn, bán sản phẩm sẽ có lợi thế hơn người chỉ làm thao tác.
Nên chọn ngân hàng lớn hay nhỏ cho công việc đầu tiên?
Ngân hàng lớn thường có quy trình bài bản, đào tạo tốt. Ngân hàng nhỏ có thể cho bạn làm nhiều việc hơn, thăng tiến nhanh hơn. Hãy chọn nơi có người quản lý trực tiếp sẵn sàng hướng dẫn bạn.
Lời kết
Ngành tài chính ngân hàng vẫn có chỗ cho người mới, nhưng chỗ đó đang dịch chuyển từ quầy giao dịch sang tư vấn, dữ liệu và kênh số. Hãy chọn một hai vị trí hợp với tính cách của mình, chuẩn bị đúng chứng chỉ và luyện kỹ các vòng thi. Khi lên danh sách nơi nộp hồ sơ, mở lại bài việc làm ngành tài chính ngân hàng để đối chiếu từng vị trí.